Eerstelijnszones zien preventie als rode draad, maar laten preventiepartners nog onbenoemd

Preventie is in de meeste eerstelijnszones geen apart hoofdstuk meer, maar een rode draad door het hele beleid. Dat blijkt uit een analyse van VIVEL van alle meerjarenplannen 2027-2032 en van de implementatieplannen voor het perinatale zorgprogramma. Hilde Linssen en Silke Adriaansen stelden de resultaten op 29 september voor op de Netwerkgroep Zorg en Welzijn van de partnerorganisatie Ondersteuning Settinggericht Werken, begeleid door het Vlaams Instituut Gezond Leven.

Vroegtijdig signaleren, tijdig/snel behandelen

In 53% van de meerjarenplannen is preventie een rode draad. Bijna de helft (47%) maakt van vroegdetectie en vroegtijdig signaleren een kernonderdeel. Daarnaast richten de zones zich op kwetsbare groepen zoals ouderen, kinderen en gezinnen in armoede (40%). Samenwerking tussen zorg, welzijn en lokale besturen geldt als voorwaarde (38%). Inhoudelijk springen obesitaspreventie (31%) en kinderen en jongeren (29%) eruit.

De eerstelijnszones vatten preventie breed op. Het gaat niet alleen om gezondheidsbevordering, maar ook om toegankelijke zorg en om ‘escalatiepreventie’: kwetsbaarheid sneller opvangen voor problemen uit de hand lopen.

Perinataal: vroegdetectie als speerpunt
De implementatieplannen voor het perinatale programma zetten zonder uitzondering in op vroegdetectie. Concreet gaat het om systematische screening van de medische, psychologische en sociale noden van kwetsbare zwangeren en om toeleiding naar passende zorg. De eerste 1000 dagen en de BIB-tool staan daarbij centraal.

Kans voor preventiepartners
Opvallend is dat de plannen samenwerking met preventiepartners wel vermelden, maar geen organisaties bij naam noemen. Preventieorganisaties werken hard om hun aanbod bij zorg en welzijn te laten landen, en eerstelijnszones zijn het niveau waar preventie en eerstelijnszorg lokaal samenkomen. Wie weet wat er in de zones leeft, kan gerichter ondersteunen.